Polski Akt o Dostępności
28 czerwca 2025 r. zaczynają obowiązywać przepisy Ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, znanej jako Polski Akt o...
28 czerwca 2025 r. zaczynają obowiązywać przepisy Ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, znanej jako Polski Akt o Dostępności. Nowe przepisy implementują unijną dyrektywę Europejski Akt o Dostępności (European Accessibility Act – EAA).
Cel ustawy
Celem zmian jest ograniczenie wykluczenia społecznego poprzez ujednolicenie wymagań dostępności w całej Unii Europejskiej. Dzięki temu osoby z niepełnosprawnościami będą mogły równoprawnie korzystać z podstawowych produktów i usług codziennego użytku.
Czym jest dostępność?
Dostępność to nie tylko zbiór wymagań technicznych – łączy standardy z wartościami. Oznacza nie tylko konkretne działania, ale również zmianę sposobu myślenia o kliencie i jego potrzebach.
To oferowanie np.:
- różnych form kontaktu (e-mail, czat, zamiast rozmowy telefonicznej),
- prostego języka w umowach, regulaminach i instrukcjach.
Dostępność odnosi się do produktów, usług, przestrzeni oraz rozwiązań technicznych i projektowych, które umożliwiają korzystanie z nich przez jak najszersze grono osób, niezależnie od wieku, sprawności i umiejętności.
Osiąga się ją poprzez:
- projektowanie uniwersalne,
- likwidację barier architektonicznych, cyfrowych i komunikacyjnych.
Produkty i usługi objęte ustawą
Przepisy obejmują m.in.:
- produkty: terminale płatnicze, komputery, systemy operacyjne, smartfony, czytniki e-booków, bankomaty, wpłatomaty, automaty biletowe i odprawy samoobsługowej,
- usługi: telekomunikacyjne, cyfrowe w transporcie (strony i aplikacje), media audiowizualne, handel elektroniczny, bankowość detaliczna.
Produkty muszą być dostępne nie tylko same w sobie, ale także w połączeniu z urządzeniami wspomagającymi.
Wymogi dostępności dotyczą całego łańcucha dostaw: producentów, importerów, dystrybutorów i usługodawców.
Jak wygląda dostępny produkt i usługa?
Produkt powinien posiadać:
- instrukcje, etykiety, ostrzeżenia w zrozumiałej formie,
- więcej niż jeden kanał sensoryczny (np. wzrok i słuch),
- czytelną czcionkę, właściwy kontrast, odpowiednie odstępy.
Usługa:
- musi być opisana w formie papierowej lub elektronicznej,
- powinna być dostępna w co najmniej dwóch kanałach sensorycznych,
- musi być zrozumiała i możliwa do odczytania także dla osób posługujących się alternatywnymi formami komunikacji.
Kto jest zobowiązany?
Przedsiębiorcy z sektora publicznego i prywatnego, z wyłączeniem mikroprzedsiębiorców, są zobowiązani do dostosowania swoich produktów i usług.
Jeśli spełnienie wymagań dostępności wiązałoby się z nadmiernym obciążeniem finansowym lub technologicznym, firma może się z tego wywiązać, pod warunkiem udokumentowania i uzasadnienia decyzji. Organ nadzoru może to zweryfikować.
Korzyści z dostępności
- Dla przedsiębiorców: szansa na rozwój, innowacje i dotarcie do szerszego grona klientów.
- Dla osób ze szczególnymi potrzebami: warunek samodzielności i godnego funkcjonowania.
- Dla wszystkich: wygoda, bezpieczeństwo i większa intuicyjność.
Przykłady korzyści:
- rozsuwane drzwi,
- zapowiedzi głosowe,
- audiobooki i napisy,
- bankomaty z wejściem słuchawkowym i wypukłymi klawiszami.
Nadzór i sankcje
Ustawa zawiera wytyczne dotyczące nadzoru rynku oraz procedur kontrolnych i kar:
- brak dostępności może skutkować wezwaniem do poprawy,
- w przypadku bezczynności: zakazem świadczenia usługi lub sprzedaży produktu,
- możliwe są również kary finansowe.
Zgłoszenie braku dostępności
Zawiadomienie może złożyć każdy konsument. Służy do tego:
Infolinia PFRON: 22 581 84 10, wew. 4
Formy zgłoszeń: pisemnie, ustnie, w PJM.
Zgłoszenie powinno zawierać:
- dane podmiotu gospodarczego,
- nazwę i opis niedostępnego produktu lub usługi,
- opis niespełnionych wymagań.
Można je złożyć anonimowo (ale wtedy brak kontaktu zwrotnego).
Organy nadzoru
W zależności od rodzaju produktu/usługi sprawę rozpatrują:
- PFRON (koordynator),
- Urząd Komunikacji Elektronicznej,
- Ministerstwo Cyfryzacji,
- Rzecznik Finansowy,
- Urząd Transportu Kolejowego,
- Inspektorzy transportu drogowego,
- Dyrektorzy urzędów morskich i Urząd Żeglugi Śródlądowej,
- Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego,
- Organy celne.
Dostępność to prawo
Dostępność to nie tylko cechy otoczenia, ale równe prawo każdego człowieka do korzystania z produktów i usług – bez względu na poziom sprawności.
Jej zapewnienie to:
- wymóg prawny,
- szansa na rozwój,
- przejaw odpowiedzialności społecznej.
Zwiększa to komfort i bezpieczeństwo wszystkich użytkowników, ułatwia życie, edukację i uczestnictwo w kulturze oraz przestrzeni publicznej.
