Kampania „Słonecznik – ukryte niepełnosprawności”

Słonecznik – Ukryte Niepełnosprawności: globalny program Hidden Disabilities Sunflower

Hidden Disabilities Sunflower to globalny program funkcjonujący od 2016 roku, którego celem jest zwiększanie świadomości społecznej na temat niewidocznych niepełnosprawności, promowanie empatii oraz budowanie bardziej inkluzywnego społeczeństwa. Program wspiera osoby żyjące z niewidocznymi niepełnosprawnościami oraz pomaga firmom, organizacjom i instytucjom publicznym w tworzeniu bardziej przyjaznego dla nich środowiska.

Symbolem programu jest żółty słonecznik na zielonym tle, umieszczany na oficjalnych produktach programu — m.in. smyczach, kartach, opaskach na rękę czy przypinkach. To dyskretny sygnał dla otoczenia: informuje, że dana osoba ma niewidoczną niepełnosprawność i może potrzebować więcej czasu, cierpliwości lub wyrozumiałości. Nie każdy przedmiot ozdobiony motywem żółtego słonecznika na zielonym tle jest jednak oficjalnym produktem programu — więcej o tym, jak go rozpoznać, piszemy w dalszej części artykułu.

Inauguracja programu w Polsce

13 marca 2025 roku na Lotnisku Chopina w Warszawie odbyła się oficjalna inauguracja programu Hidden Disabilities Sunflower w Polsce. Program został wprowadzony do Polski przez Fundację Autistic Adults on Tour, która jest jego oficjalnym i wyłącznym przedstawicielem w naszym kraju.

Z tej okazji w kilku miastach zorganizowano wydarzenia zwracające uwagę na potrzeby osób z ukrytymi niepełnosprawnościami. W Lublinie wybrane elementy Placu Litewskiego oświetlono na żółto i zielono, a w Opolu 24 lutego, w godzinach 18:00–23:00, w tych barwach rozbłysły Ratusz, Stadion Opolski, Amfiteatr Tysiąclecia oraz ekran przed Opolskim Teatrem Lalki i Aktora. Symboliczne iluminacje z motywem słonecznika miały przypominać, jak ważne jest zauważanie i wspieranie osób, których niepełnosprawność nie jest widoczna na pierwszy rzut oka.

Jak działa Słonecznik

Osoby z ukrytą niepełnosprawnością mogą nosić np. smycz z kartą z symbolem słonecznika na zielonym tle. To uniwersalny, dyskretny, a jednocześnie dobrze widoczny znak sygnalizujący otoczeniu, że dana osoba ma niewidoczną niepełnosprawność i może potrzebować więcej czasu, cierpliwości lub wyrozumiałości. Indywidualne potrzeby każdej osoby mogą być inne i zależeć od konkretnej sytuacji.

Takie rozwiązanie pozwala uniknąć niekomfortowych sytuacji, w których dana osoba musiałaby tłumaczyć się ze swojego stanu zdrowia.

Skala zjawiska

Na całym świecie około 1,3 miliarda osób — czyli mniej więcej 1 na 6 ludzi — doświadcza jakiejś formy niepełnosprawności, co odpowiada około 16% populacji. Liczba ta systematycznie rośnie wraz z postępem medycyny i starzeniem się społeczeństw. Osoby z niepełnosprawnościami stanowią największą mniejszość na świecie — do tej grupy każdy może dołączyć w dowolnym momencie życia.

Część niepełnosprawności jest widoczna dla otoczenia, jednak coraz częściej mówi się o niewidocznych schorzeniach, które równie mocno utrudniają codzienne funkcjonowanie, mimo że nie są od razu zauważalne. Przykłady ukrytych niepełnosprawności to m.in. autyzm, ADHD, zaburzenia słuchu i wzroku, epilepsja, cukrzyca, choroby serca, depresja, zaburzenia lękowe, bezsenność, przewlekły ból, przewlekłe zmęczenie czy choroby autoimmunologiczne.

Z tego powodu osoby z ukrytą niepełnosprawnością często spotykają się z niezrozumieniem czy kwestionowaniem ich stanu — bo „niczym się nie wyróżniają”, nie mają białej laski, wózka, kul czy aparatu słuchowego. To, że niepełnosprawności nie widać, nie oznacza, że jej nie ma.

Ponad 900 niewidocznych niepełnosprawności w indeksie programu

Aby otrzymać produkt z symbolem słonecznika, nie trzeba ujawniać rodzaju swojej niepełnosprawności. Warto jednak wiedzieć, że Hidden Disabilities Sunflower prowadzi oficjalny indeks niewidocznych niepełnosprawności, obejmujący dziś ponad 900 schorzeń i stanów przewlekłych. Lista ta jest dostępna na oficjalnej stronie programu i stale się rozwija wraz z poszerzaniem wiedzy oraz zasięgu programu.

Dyskretny sygnał, a nie wywoływanie emocji

Symbol słonecznika nie wskazuje na konkretną przyczynę niepełnosprawności i nie wywołuje z góry określonych emocji. Słonecznik to przede wszystkim dyskretny sygnał dla otoczenia — informuje, że dana osoba ma niewidoczną niepełnosprawność i może potrzebować więcej czasu, cierpliwości lub wyrozumiałości.

Słonecznik w przestrzeni publicznej

Funkcjonowanie w przestrzeni publicznej bywa wyzwaniem — na przykład osoba z nadwrażliwością sensoryczną może odczuwać silny dyskomfort w głośnych, zatłoczonych miejscach, takich jak lotniska czy dworce. Oficjalne produkty ze Słonecznikiem pozwalają jej w dyskretny sposób poinformować otoczenie o niewidocznej niepełnosprawności, bez konieczności wyjaśniania swojej diagnozy. Można je nosić wszędzie: w szkole, w pracy, podczas zakupów czy w podróży.

Skąd wziął się Słonecznik

Historia Hidden Disabilities Sunflower rozpoczęła się w 2016 roku na lotnisku Gatwick w Londynie — to właśnie tam narodził się program, który od tego czasu rozrósł się do globalnej sieci. Według danych podawanych na oficjalnej stronie programu (hdsunflower.com), Słonecznik jest dziś rozpoznawany w ponad 95 krajach i obejmuje ponad 200 lotnisk, a także tysiące firm i instytucji z branż takich jak handel, turystyka, transport, edukacja, opieka zdrowotna, usługi finansowe czy rozrywka.

W Polsce do programu dołączyły dotąd m.in. Lotnisko Chopina w Warszawie, Kraków Airport, Lotnisko Warszawa/Modlin, Port Lotniczy Wrocław, Port Lotniczy Poznań-Ławica oraz Port Lotniczy Lublin, a także np. Hilton Warsaw City. To krok w stronę bardziej dostępnych podróży i mniej dyskryminującego społeczeństwa.

Jak rozpoznać oficjalny Słonecznik

Nie każdy przedmiot z motywem Słonecznika jest oficjalnym produktem Hidden Disabilities Sunflower. W internecie dostępnych jest wiele produktów imitujących oznaczenia programu, dlatego ważne jest zwracanie uwagi na ich pochodzenie.

W Polsce na lotniskach uczestniczących w programie można otrzymać zieloną smycz z żółtymi Słonecznikami. Smycze z kartą, w tym kartą personalizowaną, produkty przeznaczone dla osób wspierających oraz pozostałe oficjalne produkty Hidden Disabilities Sunflower są dostępne w oficjalnym sklepie programu.

Oficjalne oznaczenia występują wyłącznie w dwóch wariantach: żółte Słoneczniki na zielonym tle dla osób z niewidocznymi niepełnosprawnościami oraz żółte Słoneczniki na białym tle dla osób wspierających. Nie ma innych oficjalnych wersji kolorystycznych i tylko oficjalne oznaczenia Hidden Disabilities Sunflower są honorowane w miejscach, które przystąpiły do programu. W Polsce oficjalnym i wyłącznym przedstawicielem programu jest Fundacja Autistic Adults on Tour.

Program, który zmienia codzienność

Programy takie jak Hidden Disabilities Sunflower pomagają przełamywać stereotypy, zwiększać wiedzę społeczną o funkcjonowaniu osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności oraz rozwijać empatię i wrażliwość na potrzeby drugiego człowieka.

---

Artykuł zaktualizowano po konsultacji z Fundacją Autistic Adults on Tour, oficjalnym i wyłącznym przedstawicielem programu Hidden Disabilities Sunflower w Polsce.